مروری بر تجارب جهانی در راستای مواجه با بیابان زایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

3 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران.

4 استاد گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران.

10.22034/rau.2024.2009182.1059

چکیده

امروزه بیابان‌زایی، به‌مثابه یکی از چالش‌های اساسی بسیاری از کشورهای جهان و ازجمله کشورهای درحال‌توسعه مطرح بوده که طی دهه‌های اخیر، گسترش روز‌افزونی به خود پیدا نموده است. این پدیده که بعد از بحران کمبود آب و خشک‌سالی، سومین چالش مهم جهانی قرن 21 محسوب می‌شود، منجر به بروز اثرات منفی عدیده‌ای در ابعاد اجتماعی، اقتصادی، محیطی و نهادی بر سطح سکونتگاه‌های انسانی شده است که تمامی این مسائل و چالش‌ها باعث شده تا یکی از کنوانسیون‌های جهانی تدوین‌شده در رابطه با سرزمین، کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی باشد تا در پرتو آن اقدامات گسترده‌ای برای تغییر افکار عمومی، ارتقای آگاهی‌ها، تسهیل تبادلات دانش و به اشتراک گذاشتن تجارب موفق بین کشورهای مختلف در این زمینه انجام شود. بدین ترتیب، هدف پژوهش حاضر، بررسی تجارب جهانی در راستای مواجه با بیابان‌زایی است. در حقیقت، این پژوهش به دنبال آن است تا بررسی کند که کشورهای درگیر با بیابان‌زایی، چه اقدامات و راهکارهایی را برای کاهش این پدیده و اثرات آن در دستور کار خودشان قرار داده‌اند؛ بنابراین، این پژوهش با روشی کیفی، هدفی کاربردی و ماهیتی توصیفی- تحلیلی، پس از مرور مبانی و مفاهیم نظری در باب بیابان‌زایی، علل‌ به وجود آورنده و همچنین اثرات و اقدامات مواجه با آن، مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی تجارب و پژوهش‌های مرتبط، به‌مرور تجارب جهانی در راستای مواجه با بیابان‌زایی اقدام نموده است. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که طی سال‌های اخیر، اقدامات زیادی در مواجه با بیابان‌زایی در سطح کشورهای مختلف در راستای کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی، صورت گرفته است که پروژه حفاظت از محیط‌زیست و کنترل بیابان‌زایی در نینگ‌شیا چین، طرح دیوار بزرگ سبز برای کنترل بیابان‌زایی در جنوب (ساحل) صحرای بزرگ آفریقا، طرح مواجه با بیابان‌زایی در صحرای غربی کشور عراق و طرح مبارزه با بیابان‌زایی در کشور لیبی ازجمله آن‌ها محسوب می‌شوند. از اقدامات این کشورها در مواجه با بیابان‌زایی می‌توان به کاشت درختان متناسب با شرایط اقلیمی، جنگل‌کاری، تثبیت تپه‌های شنی با گل به‌منظور مقابله با طوفان‌های گردوغبار، مهار تپه‌های ماسه‌ای، ایجاد تراس برای مبارزه با فرسایش خاک، تقویت سیاست دیوار سبز بزرگ، استفاده از گودال‌های کوچک برای کاشت درختان در تپه‌های شنی، انتخاب دقیق گونه‌های گیاهی و حفاظت از گونه‌های بومی، ایجاد بادشکن، حفظ آب باران در زمین‌های کشاورزی شیب‌دار و غیره اشاره نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Review of Global Experience in Facing Desertification

نویسندگان [English]

  • Parisa Hamedani 1
  • Zahra sadat Saeide Zarabadi 2
  • Arash Vahid 3
  • Ismail Shieh 4
1 Ph.D. student of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Tehran West Branch, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Science and Research Unit, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Tehran West Branch, Tehran, Iran.
4 Professor of Urban Planning Department, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Tehran West Branch, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Today’s children will be women and men of the future, and these children will play a key role in the future of every country. It should be noted that cities and urban spaces can be good or bad places for children’s growth and development. Cities and urban spaces have young and sharp users whose perception of urban spaces is substantially different from other age groups’ perceptions. Nevertheless, a large number of existing cities and urban spaces are just built according to adults’ features and perceptions, and children’s characteristics, needs, activities, and perceptions have been neglected in the design and planning of plenty of existing cities and urban spaces. As a result, these cities and urban spaces are not apt spaces for children’s growth, and in some cases, they make children feel bored and behave abnormally; furthermore, they stifle children’s creativity. In effect, children as citizens of society have some rights, and they should not be overlooked in the creation of cities and urban spaces. Today, more attention is paid to children’s rights in society, and child-friendly cities are suitable places to achieve this important goal, and these cities are appropriate for children’s growth. In recent years, several cities in the world, including some cities in Iran, have sought to provide suitable conditions for children in the city and become a child-friendly city. It should be mentioned that child-friendly cities are a fairly new concept in Iran, and the only Iranian city that has been recognized as a child-friendly city by UNICEF is Bam. After the devastating 2003 earthquake in Bam, UNICEF, the government of Iran, and other institutions launched the child-friendly city project in Bam. This research aims to evaluate the child-friendly city project in Bam and to provide some policies to improve this project according to the indicators obtained from scholars’ opinions and global experience related to the subject of the research. This study is descriptive-analytical, and uses mixed methods and content analysis. The required information was gathered through documentary research. Results of this study show that safety and security, access to appropriate basic facilities and services, children’s participation, the existence of recreational and play environments for children, the existence of green and natural spaces and proper access to them, traffic calming and the existence of appropriate public transportation and pedestrian routes and cycle lanes, and the existence of suitable facilities and environment for children’s learning and development are the most important indicators of a child-friendly city. In addition, the study’s findings suggest that certain indicators of child-friendly cities, such as safety and security, access to essential facilities and services (health, education, and sports), availability of recreational and play areas for children, presence of creative spaces, conducive conditions for children’s learning and development, suitable housing, children’s participation, interaction with family, friends, and society, protection of nature and the environment, sustainable environment, increased awareness of children’s rights, availability of green and natural spaces with proper access, and measures to reduce traffic and improve public transportation and pedestrian and cycling paths, were taken into account in the design, planning, and implementation of the child-friendly city project in Bam. However, this project did not completely meet children’s needs and wills related to the indicators of the provision of public health, safety, and security, access to appropriate basic facilities and services, and the existence of green and natural spaces and proper access to them. Indeed, children were dissatisfied with the unsafe access routes to the child-friendly spaces constructed after the earthquake, the entrance of strangers into the children’s spaces, the small dimensions of tents and shelters, rain penetration into the tents and shelters, cold/hot air flow penetration into the tents, the odor of tents and shelters and toilets, the usage of dark tents in the child-friendly spaces, unhygienic and unsafe toilets, the absence of separate classes for different gender and age groups, the lack of suitable educational equipment, the usage of same educational equipment and curriculum for different age groups, the absence of appropriate educational equipment for disabled children, and the lack of green spaces in some areas. It should be noted that to improve this project, some policies, such as rebuilding access routes to child-friendly spaces, building some guard booths in some parts of children’s routes and spaces, considering climate factors in the design, and using vernacular architecture in this regard, utilizing large waterproof tents for the child-friendly spaces constructed after the earthquake, designing colorful tents emblazoned with children’s designs for the child-friendly spaces constructed after the earthquake, separating classes by gender and age, separating toilets and improving toilet hygiene, constructing more toilets, providing adequate suitable educational equipment for different age groups, supplying appropriate educational equipment for children with disabilities, and creating more green spaces, should have been adopted in this project.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Child
  • Child-friendly city
  • Indicators
  • Bam